Anahtar kelimeler: Bayiliğini Satan Bayilik Bank Petrol İstirdat Akaryakıt Mektubu Akdedildiğini Akdedilen
T.C.
İSTANBUL6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İstirdat, Menfi Tespit, Alacak- İtirazın İptali DAVA TARİHİ : █████/2015- █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat, Menfi Tespit, Alacak, İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:ASIL DOSYADA DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında █████/2009 tarihli ve 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili şirketin petrol ürünleri satan davalının akaryakıt istasyonu bayiliğini yaptığını, müvekkili tarafından bayilik sözleşmesi çerçevesinde teminat verildiğini, işbu teminatın ... Bank ... Şubesinden alınan █████/2009 tarihli ... sayı nolu ve █████/2010 tarihine kadar süreli Banka kesin teminat mektubu olduğunu, Taraflar arasında akdedilen █████/2009 tarihli Bayilik sözleşmesinin 5 yıl süreli yapıldığını, █████/2010 tarihine kadar süreli Banka kesin teminat mektubu olduğunu, taraflar arasında akdedilen █████/2009 tarihli Bayilik sözleşmesinin 5 yıl süreli yapıldığını, █████/2014 tarihinde sona erdiğini, taraflarca █████/2015 tarihine kadar uzatıldığını, taraflar arasındaki tasfiyesi için teminat mektubunun süresinin █████/2015 tarihine kadar uzatıldığını, bu süre içinde tarafların bir araya gelerek hesap mutabakatı ve tasfiyesi için gerekli olan işlemleri yapmayı, varsa amortisman bedeli düşüldükten sonra ariyet listesindeki kurumsallar ile demirbaşların iadesini yapmayı ve tapudaki intifa hakkının kaldırılması amacıyla müvekkili ...'e vekalet vermeyi kararlaştırdıklarını, davalının hiçbir işlem yapmayarak müvekkilini oyaladığını ve Banka teminat mektubunun gününü beklediğini, █████/2015 tarihi itibariyle Teminat mektubunun müvekkiline iadesi gerekirken davalı tarafından nakde çevrilerek tahsil edildiğini, müvekkilinin davalı yana herhangi bir borcu olmadığı gibi banka teminat mektubu hariç 64.287,59 TL alacaklı olduğunu, davalı tarafından müvekkilinin kendisine borçlu olduğuna dair herhangi bir ihbar veya ihtarname gönderilmediğin, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığı ve 64.287,59 TL alacaklı olduğu halde davalının 150.000,00 TL lik teminat mektubunu nakde çevirmesinin anlaşılamadığını, Teminat mektubunda "... Borcun borçlu tarafından ödenmemesi halinde... "şerhi olduğunu, işbu teminat mektubu bedelinin ticari faiziyle birlikte müvekkili şirkete istirdatı gerektiğini, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitini 150.000,00 TL teminat mektubu bedelinin ticari faiziyle birlikte istirdatını, cari hesaptan kaynaklı 64.287,59 TL alacağın ticari faiziyle birlikte tahsilini, ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesini talep etmiştir.ASIL DOSYADA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının sonradan mülkiyet hakkına sahip olduğu ... ili, ... İlçesi, ... beldesi, 303 ada 4 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde █████/2006 tarihinden █████/2021 tarihine kadar geçerli olmak üzere 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiğini, İntifa hakkına konu taşınmaz üzerinde akaryakıt istasyonunun kurulumu için tüm sabit yatırımların intifa hakkı sahibi müvekkili şirket tarafından karşılandığını, davacı ile müvekkili arasında akdedilen █████/2011 tarihli protokol ile tarafların Rekabet kurulu uyarınca intifa hakkının muafiyet süresinin dolmamasına rağmen karşılıklı anlaşarak, yeni akdettikleri bayilik anlaşmaları kapsamında dikey ilişkileri sürdürmek konusunda mutabık kaldıklarını, bununla birlikte söz konusu protokolde intifanın süresinin kısaltılması veya sürecinden önce sona ermesi halinde sabit yatırım ve demirbaş bedellerinin davacı tarafından müvekkili şirkete ödeneceğinin de düzenlendiği, davacı ile müvekkili arasında akdedilen █████/2009 tarihli ariyet sözleşmesi ile de yukarıda açıklanan sabit nitelikteki yatırımlar ile demirbaşların davacı taraf uhdesinde bulunduğunu, sözleşme süresi bitiminde anlaşılamaması halinde iade etmediği demirbaş ve yatırım bedellerini müvekkiline ödeyeceğini kabul ettiğini, protokol ve ariyet demirbaş sözleşmesi uyarınca, davacı tarafın faturaya konu edilen sabit yatırım ve demirbaş bedellerini müvekkiline ödemekle yükümlü olduğunu, davacı şirketin keşide ettiği ... 3. Noterliğinin ... tarih ve ... Yevmiye nolu ihtarı ile intifa hakkının kendileri tarafından sonlandığını müvekkiline bildirdiğini ve hakkın tapudan terkini talebinde bulunduğunu, müvekkili tarafından keşide edilen ... 34. Noterliğinin ... tarih ve ... Yevmiye nolu ihtarı ile davacı tarafın intifa hakkının tapudan terkin etmesini sağladığını ve ayrıca müvekkilinin alacaklarının ödenmesini davacıya ihtar ettiğini, dava konusu Banka Teminat mektubunun nakte çevrilmesinden sonra dahi davacı şirketin müvekkiline 23.065,58 TL borçlu olduğunu, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesini talep etmiştir.BİRLEŞEN DOSYADA DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ...A.Ş. (...) ile davalı ...Ltd. Şti. (...) arasında ".." adresinde bulunan ve tapuda "... İli, ... İlçesi, ... Beldesi, 303 ada 4 parsel"de kain taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt ve otogaz satış ve servis istasyonunda müvekkilinin marka ve logosu altında akaryakıt bayilik faaliyeti yürütülmesine ilişkin beş yıl süreli Bayilik Sözleşmesi 17.12.2009 tarihinde imzalandığını, ayrıca yine aynı tarihte davalı tarafından Ariyet Demirbaş Belgesi imzalandığını ve 17.12.2014 tarihinde taraflar arasında 17.01.2015 tarihine kadar geçerli olmak üzere Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, 17.01.2015 tarihinde ise taraflar arasında 17.02.2015 tarihine kadar geçerli olmak üzere Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşmeyi takiben 17.02.2015 tarihinden 17.03.2015 tarihine kadar geçerli olmak üzere Bayilik Sözleşmesi taraflarca akdedildiğini, anılan Bayilik Sözleşmesi ve ekleri, ..., ... Akaryakıt ve müvekkil ...A.Ş. (Akpet) arasında imzalanan 14.06.2018 tarihli Devir Mutabakatı ile tüm hak, yükümlülükleri ve borçlarının müvekkiline devredildiğini, müvekkilin davalıdan, fazlaya dair tüm haklarımız saklı kalmak kaydıyla cari hesaba dayalı olarak 36.037,87-TL alacağının bulunduğunu, davalının anılan borcunu ödememesi üzerine taraflarınca ... 1. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından ilamsız icra takibi başlattıklarını, borçlu tarafından takibe itiraz edildiğini beyanla davalının haksız itirazın iptalini, takibin devamını ve davalının takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.BİRLEŞEN DOSYADA CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ileri sürdüğü hususların tamamını kül halinde reddettiklerini, ileri sürülen hususların tamamının afaki ve gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin dava konusu fatura ve cari hesaptan ötürü karşı tarafa herhangi bir borcunun olmadığı gibi herhangi bir faiz borcunun da olmadığını, müvekkili ile davacının selefi durumundaki ... firması arasında bayilik sözleşmesinden kaynaklı ihtilaf olduğunu, halihazırda davanın ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyası tahtında devam ettiğini beyanla öncelikle derdestlik itirazlarının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini talep etmiştir.Mahkemece de dosyanın Mahkememiz dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, asıl dosyada bayilik sözleşmesinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti ile nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin istirdatı ve cari hesap alacağının tahsili, birleşen dosyada, ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67/1. maddesi uyarınca iptali ile İİK 67/2.maddesi uyarınca icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir. Asıl dosyada █████/2019 tarih ve ... Esas ... karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, davalı vekilinin istinafı üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin █████/2022 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla verilen karar "...Taraflar arasındaki sözleşmeler gereği, davacıya ariyet olarak bırakılan teçhizatın sözleşmenin feshiyle davalıya iadesi gereklidir. Ancak yapılan bilirkişi incelemelirinde tespit edildiği üzere, davalının davacıya düzenlediği ariyet söküm ve nakliye faturaları nazara alındığında sökülüp götürülebilen ariyetlerin iade edildiği anlaşılmaktadır. Ancak davalının 185.577,73 TL bedelli fatura içeriğine ilişkin olarak açıkladığı İdari Bina İnşaatı(30.993,64 TL), Akaryakıt Tesisatı İnşaatı(1.714,33 TL), Elektrik Tesisatı(17.772,34 TL), Akaryakıt Tesisatı(11.358,04 TL), Akaryakıt Tesisatı(411,44 TL), Akaryakıt Saha Betonu(34.308,65 TL), Akaryakıt Tesisatı(1.882,97 TL), İnşaat İşleri(33.811,30 TL), Akaryakıt Tankı(3.731,36 TL), Kanopi(16.457,63 TL), Tanoz(4.827,58 TL) sabit yatırım niteliğinde olup, davalının ariyetlerin sökümününe ilişkin faturası kapsamında değerlendirilemez.Akaryakıt bayiliği ilişkisinin sona ermesi halinde, dağıtım şirketi akaryakıt istasyonuna yapmış olduğu kalıcı yatırım bedellerini koşulları olması halinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebilir. Ancak bunun için dahi bu sabit yatırımların halen bayi tarafından kullanılmaya elverişli olması ve bayinin bundan fayda temin etmesi gerekmektedir.Davalının iddia ettiği sabit yatırımların davacının istasyonunun bulunduğu taşınmazın değerinde bir artış/fayda sağlaması, davacının kalıcı nitelikteki bu yatırımları kullanarak ticari faaliyetinin devam ettiğinin sabit olmasına bağlıdır. İstasyonun faaliyete geçmesi için zaruri olmayan giderlerin geri istenmesi mümkün değildir. Ne var ki, istasyonun işletilmesi için zorunlu olup halen davacıya fayda sağlayan sabit yatırımların davacının yeni ticari faaliyetine katkı sağlaması halinde davalının bu katkı karşılığını davacı şirketten tahsilini isteyebilir. Mahkemece alınan bilirkişi raporları hüküm vermeye elverişli değildir. Bu durumda mahkemece, taşınmaz üzerinde keşif yapılarak davalı tarafından yapılan sabit yatırımların neler olduğu ve bu yatırımların kullanılmaya devam edilip edilmediği ile ayrıca taşınmaza değer katıp katmadığı, sabit yatırımların davalıya ekonomik fayda sağlayıp sağlamadığının ve bu yatırımların sözleşme süresi ile kısıtlı olmaksızın akaryakıt istasyonunun faaliyete geçirilmesi için yapılması zorunlu yatırım olup olmadığının konusunda uzman bilirkişi aracılığı ile inceleme yapılarak tespiti gerekir. Davalının sabit yatırımlar nedeniyle alacağı bulunması halinde oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken Mahkemece eksik incelemeyle davanın sonuçlandırılması doğru olmamıştır.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir." bahisle kaldırılmıştır. Bam kaldırma kararı gereğince; ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak, ... Mah. 303 ada 4 parsel de bulunan davacı tarafa ait akaryakıt istasyonunda bir akaryakıt sektör uzmanı bilirkişi marifeti ile keşif yapılmak suretiyle, davalı tarafından yapılan sabit yatırımların neler olduğu ve bu yatırımların kullanılmaya devam edilip edilmediği ile ayrıca taşınmaza değer katıp katmadığı, sabit yatırımların davalıya ekonomik fayda sağlayıp sağlamadığının ve bu yatırımların sözleşme süresi ile kısıtlı olmaksızın akaryakıt istasyonunun faaliyete geçirilmesi için yapılması zorunlu yatırım olup olmadığı hususlarında hazırlanan █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda; İlk ariyet sahibi ...tarafından 2006 tarihinde tesis edilen ve daha sonra ...'in ariyetine geçen, Sadet yeraltı akaryakıt tankı, Knopi ve tanoz çelik konetrüksyonu revizyonlu ve mastraflı olarak, İdari bina inşaatı revizyonlu ve masraflı olarak, akaryakıt tesisatı ve akaryakıt tesisatı inşatı revizyonlu ve masraflı olarak mevcut akaryakıt istasyonunda halen kullanılmakta ve ekonomik değere sahip olduğu, ayrıca mevcut istasyonun fonksiyonları için elzem olan demirbaş ekipmanlar olduğu, ilk ariyet sahibi ... tarafından 2006 yılında tesis edilen ve ariyet listesinde yer alan ancak dosyadaki taraflar arasındaki ariyet malzeme listesi protokolünde davacının kendi malı olarak şerh düştüğü (yenilendiğinden) eski zemin betonu, genaratör, dalgıç, pompalar, muhtelif inşaat işleri, elektrik tesisatı inşaatı, gibi malzemelerin halen kullanılmadığı ve ekonomik değerini kaybettiğinin tespit edildiği, ariyet listesindeki diğer malzemelerin ... firması tarafından teslim alındığı dosya evraklarından anlaşıldığı bildirilmiştir. Dosyanın rapor hazırlayan bilirkişiye tevdi ile kök raporda bildirilen ekonomik değeri olmayan malların sovtaj değerinin belirtilmesi ve taraf vekillerinin kök rapora karşı itirazların karşılar nitelikte hazırlanan █████/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Rekabet Kurulu'nun almış olduğu karar gereğince intifanın 5 sözleşme yılı sonunda ortadan kalkacağı konusundaki kararının, ilgili sözleşmedeki intifa hakkını ortadan kaldırdığı konusunda bir hükmün olduğuna dair net bir bilgiye dosyada rastlanmadığı, ancak istinaf mahkemesi ariyet sözleşmesinin bir nevi devam ettiği kararına alıştığı, davacı vekiline ile davalı vekilinin bu konuda birbirleri ile çeliştiği, 2009 yılında yapılan yeni sözleşme esnasında istasyonun zamanın gereklerine göre yeniden revizyona uğraması, düzenlenmesinin yapılması normal kabul edilmesi gerektiğini, ancak 2010 yılından sonra yapılan bu harcama ve masrafların daha ziyade yeni işletmecinin menfaatine fayda sağlayacağı göz önünde bulundurulması gerektiği, demirbaşların ömür sürelerini göz önünde bulundururken istasyonun bulunduğu alanın oldukça rutubetli ve ıslak bir zemine tesis edildiği göz önünde bulundurulması gerektiği, iade edilemeyen diğer ariyetlerin (akaryakıt takları, akaryakıt altyapı tesisatı, akaryakıt altyapı elektrik tesisatı, tanoz ve knopi çelik konstrüksyonu, idari bina) akaryakıt istasyonu içine elzem yapılar olduğu ve istasyonun işletmesinde hayati ödeme sahip olduğundan, rekabet kurulu mevzuatlarında intifanın kalkması ile ariyet sözleşmesinin otomatik olarak kalkması mümkün değil ise bu kalemler devlet değerleri hesabı ile amortisman kıymetleri düşülerek değerlendirilmesi gerektiği bildirilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin █████/2022 tarih ... esas ... karar sayılı bozma ilamı gereğince bir sektör (akaryakıt-petrokimya alanında uzman makine mühendisi) uzmanı, bir inşaat mühendisi, bir mali müşavir ve bir Borçlar Mevzuatından(bayilik sözleşmesi ve intifa hakkı alanında uzman akademisyen) Kaynaklanan Nitelikli Hesaplamalar uzmanından oluşan bilirkişi heyeti marifetiyle, mahkememizce toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; taraflar arasında akdolunan 17.12.2009 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi uyarınca davacı şirket tarafından davalı şirkete verilen 22.12.2009 tarihli 150.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun süresinin taraflar arasındaki hesapların tasfiyesi amacıyla 16.04.2015 tarihine kadar uzatılıp uzatılmadığı, teminat mektubunun 16.04.2015 tarihinde paraya çevrilerek davalı tarafa ödenmesi nedeniyle davacı şirketin taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi uyarınca davalı şirkete borçlu olup olmadığı, yine davacının davalıdan cari hesap nedeniyle alacağının bulunup bulunmadığı ve buna göre davacının varsa davalıdan teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle talep edebileceği alacak miktarı ile teminat mektubu bedeli dışında cari hesap nedeniyle talep edebileceği alacak miktarının ayrı ayrı ne kadar olması gerektiği, davacının sabit yatırım ve demirbaş bedellerinden sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarının ne kadar olması gerektiği, bozma ilamı sonrasında dosyaya kazandırılan Makine Mühendisi .. tarafından dosyaya sunulan █████/2023 tarihli kök ve █████/2023 tarihli ek rapor da tetkik edilerek bu bağlamda hususen yerinde yapılan keşif sonrası tespitlere bağlı kalınmak suretiyle sonuç bedelin tespiti ile (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin █████/2022 tarih ... Esas ... karar sayılı bozma ilamında belirtilen her bir eksikliğin tek tek irdelenmesi hususuna özen gösterilerek) her bir talep yönünden ayrı ayrı değerlendirilme yapılarak her bir talep yönünden yapılan değerlendirmenin açık ve anlaşılabilir bir tarzda raporun sonuç kısmında tablo halinde belirtilmesi; hususlarında hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda; istasyon ekipmanlar ve ilgili tesisat alt yapısı kalıcı bedelinin 2023 tarihi itibariyle 125.798,00 TL olacağı, inşaat imalatları ile ilgili olarak yapılan işlerin kalıcı bedeli, itibariyle 70.956,00TL olacağı, 2023 tarihi mali yönden ulaşılan sonuçlar ... A.Ş. 'ne ait 2009-2018 yılları ticari defterlerinin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davacının 16.03.2015 tarihinde ... BANK A.Ş. ... Şubesine düzenlemiş olduğu dilekçesinde; ... referanslı 150.000,00 TL Teminat Mektubu vadesini 16.04.2015 tarihi mesai bitimine kadar uzatılmasını talep ettikleri, teminat mektubunun süresinin 16.04.2015 tarihine kadar uzatıldığı,16.04.2015 tarihinde ... A.Ş. tarafından teminat mektubunun tanzim edildiği ve ... A.Ş. carisine kaydedildiği, teminat mektubu tanzimi öncesi, değerlendirmeler bölümünde detaylandırıldığı üzere, tarafların cari hesaplarında tespit edilen farklılıklardan (Farklılıklar ile ilgili ispat yükünün ...Şti. ve ... A.Ş.'de olduğu) sonra ulaşılan bakiyelerin, ... Ltd.Şti.'nin 21.739,86-TL ... A.Ş.'den alacaklı olacağı, ... A.Ş.'nin 21.632,61-TL... Ltd.Şti.'ne borcu olacağı, ... Ltd.Şti.'nin teminat mektubu tazmininden sonra ... A.Ş.'den 171.739,86-TL alacaklı olacağı, İstasyon Kurulum Bedeli faturası eksik düzenlenen otomasyon ve iletişim bedeli ariyet söküm ve nakliye yansıtma bedeli, Kurumsal Kimlik Söküm ve demontaj bedeli faturalar düşüldükten sonra; ...Ltd.Şti.'nin ... A.Ş.'ne 32.184,71-TL borçlu olacağı, teminat mektubu tazmin kaydı öncesinde ... A.Ş .'nin ...Şti'ne, ...Şti.'ne kesmiş olduğu faturalar cari bakiyeden ...Sti den 32.291,96-TL alacaklı olacağı bildirilmiştir. Dosyanın kök raporu hazırlayan bilirkişi heyetine tevdii ile taraf vekillerinin itirazları değerlendirilerek alacak talebi yönünden işbu dava dosyası içerisinde asıl ve birleşen olmak üzere esasen iki ayrı dava dosyası olduğu da gözetilerek, her bir dava yönünden yapılan değerlendirmelerin raporun sonuç kısmın ayrıştırılarak ve somutlaştırılarak tereddüte mahal bırakmayacak şekilde netleştirilmesi bu bağlamda itirazın iptali istemli davada takip talebi ile bağlı kalınarak asıl alacak ve tüm ferileri yönünden talepleri tamamı hakkında hesaplama yapılması, her iki dava yönünden alacak ve borç iddialarının net olarak saptanması ile sonuç bedelin tek bir tabloda(asıl ve birleşen dava için talepler ve alacaklar netleştirilerek) bir araya getirilmek ve itirazları karşılar nitelikte hazırlanan █████/2025 tarihli ek bilirkişi raporunda; 29.05.2024 tarihli bilirkişi kök raporun ... Ltd. Şti. Değerlendirmeleri bölümünde; ...Ltd.Şti.'nin ... FT. No'lu , ...-İstasyon Kurulum Bedeli Açıklaması ile toplamda 185.577,73 TL bedelli faturaya süresinde itiraz ettiğinin tespit edildiği, ... A.Ş. ... Ltd.Şti.'ne düzenlemiş olduğu faturaların, ... cari hesap ekstresinde kayıtlı olmadıkları, 30.04.2015-22.06.2015-21.07.2015-31.07.2015 tarihli faturalar ile ilgili itiraz ve iadeye ait bilgi ve belge bulunmadığının kök raporda belirtildiği, faturaların muavin kayıtlarda bulunması ve bulunmaması durumunda tarafların cari hesap bakiyelerinin durumları tespit edildiğini, kök raporda, teminat mektubu tazmin kaydı öncesinde ... A.Ş nin ... Ltd.Şti'ne 21.632,61 TL borçlu olacağı, 16.04.2014 tarihli 150.000,00 TL teminat mektubu tazmin kaydı sonrasında ... Ltd.Şti.'ne 171.632,61 TL borçlu olacağı, dosyada mevcut belge ve bilgiler ve taraflar arasında imzalanan sözleşme ve eki zeyilnameler esas alınarak yapılan değerlendirmeleri kapsayan kök raporda görüş ve kanaati değiştirecek ve ek rapor aşamasında sunulmuş yeni bir belge ve tespit bulunmadı bildirilmiştir. TMK'nın 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." Menfi tespit ve istirdat davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun ... Esas ... Karar ... Esas ...Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki “kambiyo ilişkisi” ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Kambiyo senedinin bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Menfi tespit ve istirdat davalarında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. (Yargıtay HGK'nun ... E-... K sayılı kararı) Somut olayda yukarıda değinilen usul hükümleri ile içtihatlar ışığında dayanılan vakıalara göre ispat külfeti davalı alacaklı tarafta olup davalı alacaklı bayilik sözleşmesi, cari hesap ekstresi ve faturalara dayalı alacağının varlığını ispatla mükelleftir. Taraflarca ileri sürülen deliller toplanmış ve alacak iddiasına ilişkin olarak düzenlenen █████/2024 tarihli bilirkişi raporu ve █████/2025 tarihli ek bilirkişi raporu ile istasyon ekipmanlar ve ilgili tesisat alt yapısı kalıcı bedelinin 2023 yılı itibariyle 125.798,00 TL olacağı, inşaat imalatları ile ilgili olarak yapılan işlerin kalıcı bedelinin 2023 yılı itibariyle 70.956,00TL olacağı, 2023 yılı mali yönden ulaşılan sonuçlar ... A.Ş. 'ne ait 2009-2018 yılları ticari defterlerinin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davacının 16.03.2015 tarihinde ... BANK A.Ş. ... Şubesine düzenlemiş olduğu dilekçesinde; ... referanslı 150.000,00 TL teminat mektubunun vadesini 16.04.2015 tarihi mesai bitimine kadar uzatılmasını talep ettikleri, teminat mektubunun süresinin 16.04.2015 tarihine kadar uzatıldığı,16.04.2015 tarihinde ... A.Ş. tarafından teminat mektubunun tanzim edildiği ve ... A.Ş. carisine kaydedildiği, teminat mektubu tanzimi öncesi tarafların cari hesaplarında tespit edilen farklılıklardan sonra ulaşılan bakiyelerin, ....Şti.'nin 21.739,86-TL ... A.Ş.'den alacaklı olacağı, ... A.Ş.'nin 21.632,61-TL ...Şti.'ne borcu olacağı, ... Ltd.Şti.'nin teminat mektubu tazmininden sonra ... A.Ş.'den 171.739,86-TL alacaklı olacağı, İstasyon Kurulum Bedeli faturası eksik düzenlenen otomasyon ve iletişim bedeli ariyet söküm ve nakliye yansıtma bedeli, Kurumsal Kimlik Söküm ve demontaj bedeli faturalar düşüldükten sonra; ...Ltd.Şti.'nin ... A.Ş.'ne 32.184,71-TL borçlu olacağı, teminat mektubu tazmin kaydı öncesinde ... A.Ş .'nin ... Ltd.Şti'ne, ... Ltd.Şti.'ne kesmiş olduğu faturalar cari bakiyeden ... Ltd Sti den 32.291,96-TL alacaklı olacağı tespit edilmiş, █████/2024 tarihli bilirkişi raporu ve █████/2025 tarihli ek bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olmaları ile hüküm kurmaya elverişli ve gerekçeli olmaları sebepleriyle bilirkişi raporlarına karşı itirazların reddi ile tekrar bilirkişi raporu alınması taleplerinin reddine, karar verilmekle davalı alacaklı tarafça alacak iddiası ispat edilmiş olmasına karşın davacı borçlu tarafça aksi ispat edilemediğinden asıl davanın reddine, İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmekle yasal koşulları oluşmadığından davacının kötü niyet tazminat talebinin reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.Birleşen dava yönünden ise;İtiraz iptali davası 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67 maddesinde: "(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-███████ md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren 1 sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağın varlığı ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. (Değişik: 9/███████ - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.(2) İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-████████ md.) Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır. (Ek fıkra: 2/7/2012-███████ md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır" düzenlemesine yer verilmiştir.Borçlunun itirazı üzerine takibin durması ile birlikte alacaklı açtığı itirazın iptali davasında takip talebinde talep ettiği alacağının bulunduğunu ispat külfeti bizzat kendisindedir. Ancak davalı borçlunun İcra Dairesinde vermiş olduğu itiraz dilekçesinin içeriği ya da cevap dilekçesinin içeriğine göre ispat külfeti yer değiştirebilecektir. İtirazın iptali davası icra takibinin uzantısıdır ve iki dosya bir birlik oluşturmaktadır."Mahkemece, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalının senetlerin ödenmiş senetler olduğunu iddia ederek ödemeye ilişkin belgeler ibraz etmiş ise de, ödemenin kanıtı olarak sunulan belgelere göre ödemenin ... adlı şahsa yapıldığı ve bu şahsın (dosyadaki bilgilere göre) davacı şirket ile ilgisinin bulunmadığının anlaşıldığı, davalının senet bedellerini ödediğini ispat edemediği, 19.10.2015 tarihli bilirkişi raporunun denetime elverişli içeriği itibariyle doğru olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalının ... 7. İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı icra takibine yaptığı itirazın 3.600 TL ana para ve 5.356,27 TL işlemiş faiz yönünden iptaline, takibin takip tarihi itibariyle bu miktar üzerinden devamına, inkar tazminatının şartları bulunmadığından reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve davalı tarafından temyiz edilmiştir. 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2- Davacının temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede alacak belgeye dayanıp likit ve belirlenebilir mahiyette olup, İİK’nun 67. maddesi uyarınca davacı yararına inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken bu isteğin reddine karar verilmesi doğru olmamış, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin █████/2016 tarih, ...Esas ... Karar sayılı ilamı)"İcra inkar tazminatının düzenlenmesinin amacının, borçlunun ödeme emri üzerine icrada borcunu inkar etmesini önlemektir. Yüzde yirmilik oran en az tazminat miktarını ifade etmektedir. Mahkemece daha fazla tazminata da hükmedilebilir. İcra inkar tazminatı asıl alacak üzerinden hesaplanır ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi de şartlara bağlanmıştır. İcra inkar tazminatının şartları ise şunlardır:1-Geçerli bir icra takibi bulunmalıdır.2-Borçlu geçerli bir itirazda bulunmuş olmalıdır.3-Süresi içerisinde açılmış olan bir itirazın iptali davası bulunmalıdır.4-Alacaklı icra inkar tazminatını talep etmiş olmalıdır.5-Borçlunun itirazının haksız olduğu kararı verilmelidir.6-İtirazın iptali davasında alacak likit olmalıdır.İcra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının kötü niyeti aranmaz. Sadece itiraz etmiş olması yeterlidir. Yukarıda yer verilen ilkeler ve bilgiler ışığında dava dilekçesi, cevap dilekçesi, yazı cevapları, tarafların bildirdiği belgeler, bayilik sözleşmesi, cari hesap ekstresi, faturalar, teminat mektubu, banka kayıtları, mahkememizin █████/2019 tarih ve ████████ Esas ████████ karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin █████/2022 tarih ... Esas ...Karar sayılı ilamı, █████/2022 tarihli bilirkişi raporu, █████/2023 tarihli bilirkişi raporu, █████/2024 tarihli bilirkişi raporu, █████/2025 tarihli ek bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; iş bu itirazın iptali davasının İİK'nun 67/1. maddesi uyarınca 1 yıllık yasal hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, istasyon ekipmanlar ve ilgili tesisat alt yapısı kalıcı bedelinin 2023 yılı itibariyle 125.798,00 TL olacağı, inşaat imalatları ile ilgili olarak yapılan işlerin kalıcı bedelinin 2023 yılı itibariyle 70.956,00TL olacağı, 2023 yılı mali yönden ulaşılan sonuçlar ...A.Ş. 'ne ait 2009-2018 yılları ticari defterlerinin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, davacının 16.03.2015 tarihinde ... BANK A.Ş. ... Şubesine düzenlemiş olduğu dilekçesinde; ... referanslı 150.000,00 TL teminat mektubunun vadesini 16.04.2015 tarihi mesai bitimine kadar uzatılmasını talep ettikleri, teminat mektubunun süresinin 16.04.2015 tarihine kadar uzatıldığı,16.04.2015 tarihinde ... A.Ş. tarafından teminat mektubunun tanzim edildiği ve ... A.Ş. carisine kaydedildiği, teminat mektubu tanzimi öncesi, değerlendirmeler bölümünde detaylandırıldığı üzere, tarafların cari hesaplarında tespit edilen farklılıklardan sonra ulaşılan bakiyelerin, ...Ltd.Şti.'nin 21.739,86-TL ... A.Ş.'den alacaklı olacağı, ... A.Ş.'nin 21.632,61-TL ... Ltd.Şti.'ne borcu olacağı, ... Ltd.Şti.'nin teminat mektubu tazmininden sonra ... A.Ş.'den 171.739,86-TL alacaklı olacağı, İstasyon Kurulum Bedeli faturası eksik düzenlenen otomasyon ve iletişim bedeli ariyet söküm ve nakliye yansıtma bedeli, Kurumsal Kimlik Söküm ve demontaj bedeli faturalar düşüldükten sonra; ... Ltd.Şti.'nin ... A.Ş.'ne 32.184,71-TL borçlu olacağı, teminat mektubu tazmin kaydı öncesinde ... A.Ş .'nin ... Ltd.Şti'ne, ... Ltd.Şti.'ne kesmiş olduğu faturalar cari bakiyeden ...Sti den 32.291,96-TL alacaklı olacağı ve davacının davalıdan 32.291,96 TL asıl alacak ile █████/2015 tarihinden takip tarihi olan █████/2022 tarihine kadar 38.733,10 TL işlemiş faiz talep edebileceği ancak taleple bağlılık ilkesi mucibince takip talebinde 36.753,94 TL işlemiş faiz talebinde bulunulduğundan talep edilebilecek işlemiş faiz tutarının 36.753,94 TL olduğu, 32.291,96 TL asıl alacak ve 36.753,94 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam alacak miktarının ise 69.045,90 TL olduğu ,kanaatine varılmıştır.█████/2024 tarihli bilirkişi raporu ve █████/2025 tarihli ek bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun, teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunduğundan Mahkememizce hükme esas alınarak taleple bağlılık ilkesi mucibince; davanın kısmen kabulü ile ... 1. İcra Müdürlüğü’nün ...E sayılı dosyası ile başlatılan takibe yönelik itirazın kısmen iptali ile takibin 32.291,96 TL asıl alacak, 36.753,94 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 69.045,90 TL alacak üzerinden takipteki diğer koşullarla birlikte devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacak miktarının likit yani belirlenebilir bir alacak miktarı olduğu kanaati ile, İİK'nın 67/2 maddesi uyarınca hükmolunan 69.045,90-TL'nin %20'si oranında (13.809,18-TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;A-Mahkememizin Asıl dava dosyası olan ████████ Esas sayılı dosya yönünden;1-Menfi tespit, istirdat ve cari hesap dökümüne dayalı alacak istemli davanın tümüyle REDDİNE,2-Davacının kötü niyet tazminat talebinin İİK'nın 72/5. fıkralarındaki koşullar oluşmadığından reddine,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 3.659,50-TL peşin harcın mahsubu ile artan 3.044,10-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yapılan 250,00-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 34.286,01-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,7-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,B-Birleşen ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Essas sayılı dosya yönünden;1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ... 1. İcra Müdürlüğü’nün ...E sayılı dosyası ile başlatılan takibe yönelik itirazın KISMEN İPTALİ ile takibin 32.291,96 TL asıl alacak, 36.753,94 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 69.045,90 TL alacak üzerinden takipteki diğer koşullarla birlikte devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,2-Hükmolunan 69.045,90-TL'nin %20'si oranında (13.809,18-TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 4.716,52-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 879,15-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 3.837,37-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından yapılan 879,15-TL peşin harç, 179,90-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 1.059,05-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından 710,00-TL posta gideri olarak yapılan yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdiren %94'ünün davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, %6'sının davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,7-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 3.745,91-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,8-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk tarife bedelinin, kabul ve red oranına göre 2.932,80-TL'sinin davalıdan,187,20-TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 9-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.█████/2025 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır *Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.*