Danıştay 12. Daire Başkanlığı'nın 2022/3906 Esas, 2023/2375 Karar Sayılı Polis Memuru Sözlü Sınavına İlişkin İdari Dava Kararı Özeti
Özet: Davacı polis memuru adayının, eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılması üzerine açtığı davada, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, ancak bölge idare mahkemesi sınavda sorulan sorunun değerlendirilmesinde takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar vermiştir. Davalı idare, sınavın usulüne uygun yapıldığını savunarak kararın bozulmasını istemiş, ancak Danıştay, bölge idare mahkemesinin kararını onamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Av. …KARŞI TARAF (DAVACI) : …VEKİLİ : Av. …İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: … Polis Meslek Eğitim Merkezinde eğitimini tamamlayan davacının, █████/2021 tarihinde yapılan eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun ek 1. maddesine dayanılarak hazırlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği uyarınca sözlü sınava tabi tutulduğu, sınav komisyonunun ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak oluşturulduğu, sınav komisyonunca, soru hazırlama komisyonu tarafından önceden hazırlanan sınav sorularından davacıya kura çektirilmek suretiyle soru yöneltildiği, komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı not takdir edilmek ve bu notların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle sınav değerlendirmesinin yapıldığı, dolayısıyla sözlü sınavın usulüne uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşıldığından, davacının eğitim sonu sözlü sınavında (56) puan alarak başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıya eğitim sonu sözlü sınavında sorulan 323 numaralı sorunun; ''Hukuki bir ilişkide taraflar arasında eşitlik varsa bu hangi hukuku ilgilendirir?'' olduğu, idarece düzenlenen cevap anahtarında, sorunun cevabının "özel hukuk" olarak belirtildiği, buna göre cevabın tek, net ve yoruma açık olmayan nitelikte olduğu, olağan bir değerlendirmede, söz konusu soru için, davacı tarafından soruya hiç cevap verilmemesi veya yanlış cevap verilmesi durumunda bütün komisyon üyeleri tarafından sıfır; soruya doğru cevap verilmesi durumunda ise, kırk (tam) puan verilmesinin beklendiği, ancak davacıya 20, 15, 20, 15, 20 şeklindeki puanların verildiği, bu hali ile takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığı, bu nedenle davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Sözlü sınavın ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda oluşturulan sınav komisyonu tarafından yapıldığı, sınavda önceden hazırlanan sorular arasından çektirilen sorunun davacıya sorulduğu, soruya verilen cevabın komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve her bir komisyon üyesi tarafından puan verildiği, hangi komisyon üyesinin hangi notu takdir ettiği hususunun tutanak altına alındığı, böylelikle sınavın usulüne uygun şekilde yapıldığı belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Polis Meslek Eğitim Merkezlerinden mezun olan öğrencilerin aday memur atama sınavları 15-17 Haziran 2021 tarihlerinde yapılmıştır. Bu kapsamda davacı, Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği hükümleri uyarınca, █████/2021 tarihinde ... Polis Meslek Eğitim Merkezinde sözlü sınava tabi tutulmuştur. Sınavı gerçekleştirmek üzere Yönetmelik hükümlerine göre beş kişilik bir sınav komisyonu oluşturulmuş olup, komisyonun her bir üyesi tarafından, Yönetmelikte belirlenmiş olan dört konu başlığı altında önceden hazırlanmış bulunan sorulara verilen cevaplar için ayrı ayrı puan takdiri neticesinde, davacının aldığı (56) puan ile (70) puanın altında kalması nedeniyle başarısız sayılmasına karar verilmiştir. Bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen bu dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'na 6638 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile eklenen ve █████/2015 tarihinde yürürlüğe giren Ek 1. maddenin üçüncü fıkrasında; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dâhil, bu Kanun ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır." hükmü yer almaktadır.3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Ek 1. maddesine dayanılarak hazırlanan ve █████/2015 tarih ve 29375 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği'nin 5. maddesinde, polis eğitim kurumları ve Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayanların, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmalarından önce sınava tabi tutulacakları; 6. maddesinde, sınav yerleri ve tarihlerinin, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi, Polis Meslek Eğitim Merkezi, Polis Meslek Yüksekokulu ve Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarından mezun olan öğrenciler için ayrı ayrı Polis Akademisi Başkanlığınca belirleneceği ve sınav tarihinden en az on beş gün önce Başkanlık resmi internet sitesinde ilan edileceği, sınavın, mezuniyeti müteakip en geç bir ay içinde yapılacağı belirtildikten sonra, "Komisyonların Oluşturulması ve Görevleri" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Sınav ile ilgili komisyonların kurulması, görevlendirme ve çalışma esasları Başkanlık onayı ile belirlenir.(2) Soru Hazırlama Komisyonu; rütbece en kıdemli üyenin başkanlığında 5 rütbeli personel ve hazırlanacak soru sayısı ve ders konuları dikkate alınarak yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur. Komisyon, adaylara sorulacak soruları belirler ve ayrı ayrı kartlara basımını sağlar.(3) Sınav komisyonu; emniyet müdürü rütbesinde bir başkan ve üç rütbeli personel ile bir öğretim elemanından oluşur. Bu komisyon, soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorularla sözlü sınav yapmakla görevli ve yetkilidir. İhtiyaca göre her bir polis eğitim kurumunda ve Başkanlıkta birden fazla sınav komisyonu oluşturulabileceği gibi birden fazla polis eğitim kurumu için de tek bir komisyon görevlendirilebilir.(4) Merkezi sınav komisyonu; rütbece en kıdemli üyenin başkanlığında üç emniyet müdürü rütbesinde personel ile iki öğretim elemanından oluşur. Bu komisyon, Başkan adına sınav takvimi süresince yürütülecek iş ve işlemleri takip, koordine ve denetleme ile yetkilidir.(5) Komisyonlarda görev almak üzere üye sayısı kadar yedek üye ile komisyonlara yardımcı olmak üzere yeteri sayıda personel görevlendirilir.(6) Sınav komisyonu başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavda görev alamazlar." , "Sınav şekli ve esasları" başlıklı 8. maddesinde; " (1) Soru Hazırlama Komisyonu tarafından bastırılan sorular arasından adaylara soru kartı çektirilerek cevaplaması istenir. Komisyon tarafından adaya konu ile ilgili ilave sorular sorulabilir.(2) Sınav komisyonları tarafından yapılacak sözlü sınavda adaylar;a) Mesleki bilgi düzeyi,b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,yönlerinden yüz tam puan üzerinden değerlendirilirler.(3) Adaylar, Sınav Komisyonu üyeleri tarafından ikinci fıkranın (a) bendi için kırk puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için yirmişer puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı puan değerlendirme karar formuna işlenir. Komisyon üyelerinin ayrı ayrı vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sınav puanı tespit edilir.(4) Adayın sınavda başarılı olabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. Başarısız olan adayın aldığı puan ve gerekçesi puan değerlendirme karar formuna işlenir. Sınav sonuçları merkezi sınav komisyonuna bildirilir.(5) Sınav sonuçları, Merkezi Sınav Komisyonu tarafından Polis Akademisi internet sayfasında ilan edilir.(6) Başarılı olan adayların puan değerlendirme karar formları, adayın atamasına esas olacak belgelerle birlikte Personel Dairesi Başkanlığına gönderilir.(7) Sınavda başarısız olan adayların değerlendirme karar formları ilgili eğitim kurumunca Emniyet Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatı arşiv hizmetlerine ilişkin mevzuat hükümlerine göre muhafaza edilir.(8) Sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemez.",''Sınav sonucu atamalar'' başlıklı 10. maddesinde ise; "Sınavda başarılı olan adayların Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmaları 6/8/1992 tarihli ve ███████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır." hükümlerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Hatay Polis Meslek Eğitim Merkezindeki eğitimini tamamladıktan sonra katıldığı eğitim sonu sözlü sınavında davacıya kura yöntemi ile çektirilerek yöneltilen 323 numaralı sorunun, "Hukuki bir ilişkide taraflar arasında eşitlik varsa bu hangi hukuku ilgilendirir?" şeklinde olduğu, davalı idare tarafından dava dosyasına sunulan cevap anahtarında sorunun cevabının, "Kişilerin birbirleriyle ve Devletin kamu tüzel kişilerinin, özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri ile eşitler arası ilişkiler kurulması durumunda, bir egemenlik hakkının kullanılmasından bahsedilemez. Bu tür ilişkileri düzenleyen kuralların tamamına özel hukuk kuralları, hukuk alanına da özel hukuk denir. Mesela alım satım sözleşmesi ilişkisinde, tarafların eşitliğinden dolayı özel hukuk işlemidir. Ancak Devletle vergi mükellefi arasındaki ilişki de Devlet üstün konumda olduğu için ilişki kamu hukukunu ilgilendirir. Bu tür ölçütlere göre ayrıma tabi tutulan hukukta, ayrımı kabul etmeyen görüşler de vardır." şeklinde belirtildiği görülmektedir. Her ne kadar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, soru kökünden hareketle cevabın tek, net ve yoruma açık olmayan nitelikte olduğu, davacının doğru cevap vermesi durumunda kırk (40) tam puan, yanlış cevap verilmesi durumunda ise sıfır (0) puan verilmesi gerektiği, sözlü sınav komisyonu üyelerince mesleki bilgi düzeyi kriteri yönünden (20), (15), (20), (15), (20) puan takdir edilmesi suretiyle takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; dosyada bulunan ve yukarıda metnine yer verilen cevap anahtarında sorunun cevabı olan "özel hukuk"a dair açıklama ve örneklendirmenin de beklendiği, bu durumun, 100 puan üzerinden 40 puan gibi yüksek bir puanlamayı gerektiren adayın mesleki bilgisinin ve bilgisini yorumlama yeteneğinin ölçülmesi açısından sözlü sınav mantığına uygun olduğu, dolayısıyla cevabı tek, net ve yoruma açık şekilde değerlendirilemeyeceği cevap anahtarından anlaşılan soruya, davacı tarafından verilen cevabın, sözlü sınav komisyonu üyelerince puan değerlendirme karar formunda belirtilen şekilde değerlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2023 tarihinde, kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY :Dava, … Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünde eğitimini tamamlayan davacının, eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davalı idarece temyiz dilekçesinde ileri sürülen hususlar, bunlardan hiçbirine uymamaktadır. Öte yandan; dava dosyasına sunulan evraklardan, davacıya yöneltilen 323 numaralı sorunun, "Hukuki bir ilişkide taraflar arasında eşitlik varsa bu hangi hukuku ilgilendirir?" şeklinde olduğu, cevap anahtarında ise sorunun cevabının, "Kişilerin birbirleriyle ve Devletin kamu tüzel kişilerinin, özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri ile eşitler arası ilişkiler kurulması durumunda, bir egemenlik hakkının kullanılmasından bahsedilemez. Bu tür ilişkileri düzenleyen kuralların tamamına özel hukuk kuralları, hukuk alanına da özel hukuk denir. Mesela alım satım sözleşmesi ilişkisinde, tarafların eşitliğinden dolayı özel hukuk işlemidir. Ancak Devletle vergi mükellefi arasındaki ilişki de Devlet üstün konumda olduğu için ilişki kamu hukukunu ilgilendirir. Bu tür ölçütlere göre ayrıma tabi tutulan hukukta, ayrımı kabul etmeyen görüşler de vardır." şeklinde belirtildiği; soru kökünden, cevabın net ve iki kelimeden oluşan "özel hukuk" şeklinde olduğu, sorunun devamında "Açıklayınız." şeklinde ek bir istemde bulunulmadığı ve bu durumda, sorulan soru ile verilmesi beklenilen cevap arasındaki uyumsuzluk nedeniyle davacıdan, cevap anahtarında yazılı olan açıklamanın beklenemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda belirtilen açıklamanın da eklenmesi suretiyle onanması gerektiği oyuyla, bozma yolundaki karara katılmıyorum.